یادداشت علی دهقان: به مناسبت 17 اسفند، یازدهمین سالروز تاسیس نهاد کتابخانه های عمومی کشور
پایگاه خبری تحلیلی آفتاب آبپخش

آخرین عناوین

یادداشت علی دهقان مسوول کتابخانه عمومی امام محمدباقر(ع) آبپخش به مناسبت 17 اسفند، یازدهمین سالروز تاسیس نهاد کتابخانه های عمومی کشور

 

کتابخانه های عمومی وارد دوازدهمین سالروز استقلال خود میشوند.

کتابخانه عمومی واژه ای نام آشنا ولی خیلی غریب که این روزها مسیری طولانی و پر پیچ و خمی را جهت رسیدن به اهداف والای فرهنگی خود و ارتقاء سطح مطالعه مفید جامعه می پیماید.رسیدن به قله این اهداف مستلزم همکاری دستگاه های مربوطه را می باشد.

دست در دست هم نهیم به مهر               میهن خویش را کنیم آباد.

اولين قانون مستقل كتابخانه هاي عمومي كشور در سال 1344 با تاكيد بر اداره كتابخانه هاي عمومي با محوريت هيات امنا و انجمن هاي شهرستاني و تخصيص 5/1 درصد شهرداري ها از تصويب مجلس وقت گذشت. اين قانون عليرغم اينكه كتابخانه هاي عمومي را دولتي نمي ديد تصريحي نيز نسبت به غير دولتي بودن آن نداشت و حدود و اختيارات هيات امنا را نيز مشخص نمي ساخت. اما در مجموع به لحاظ توجه به مديريت هيات امنايي و تشكيلات آن و همچنين تخصيص 5/1 درصد از درآمد شهرداري ها به اداره كتابخانه ها، از نكات مثبتي نيز برخوردار بود.

متاسفانه به واسطه قانون بودجه سال 1352 و برداشته شدن اين تكليف مهم از دوش شهرداري ها، دست متوليان امر براي ايجاد حركت هاي بنيادين بسته شد. از اين رو با واگذاري مسئوليت تامين هزينه ها به دولت و نيز با توجه به شرايط حاكم و تحولات حادث شده در جامعه و جنگ تحميلي، حركت چشمگيري در عرصه كتابخانه هاي عمومي رخ  نداد و اين مجموعه در پايان دهه اول انقلاب اسلامي به عنوان اداره كل كتابخانه هاي عمومي ادامه فعاليت داد.

با ورود به دهه دوم انقلاب اسلامي و به صورت مشخص از سال 1368 هيات امنا بار ديگر فعاليت خود را آغاز كرد؛ در اين برهه رشد كمي و ساخت و ساز كتابخانه ها را شاهد بوديم، به گونه اي كه تعداد كتابخانه هاي عمومي از 511 باب در سال ياد شده به 1584 باب در سال 1383 رسيد، يعني بيش از سه برابر افزايش يافت. هم اكنون طبق آخرين آمار، تا پايان سال 1392، در مجموع 3147 باب كتابخانه عمومي تحت پوشش داريم.(http://www.iranpl.ir/)

تنگناهاي مربوط به منابع مالي محدود، فقدان مجوز جذب نيروي انساني، وجود كتابخانه هاي غير مصوب به دليل منع گسترش تشكيلات و مديريت غيرمنسجم بر اين مجموعه ها، لزوم ارائه لايحه جديد را از سوي دولت به مجلس محترم اجتناب ناپذير ساخت. با عنايات ويژه خداوند متعال و تصميم مجلس محترم شوراي اسلامي، قانون «تاسيس و نحوه اداره كتابخانه هاي عمومي» در هفدهم اسفند 1382 به تصويب نهايي رسيد و كتابخانه هاي عمومي به «نهاد عمومي غير دولتي» تبديل شد.

نهاد کتابخانهها مطابق با رسالت ذاتی خود در «ترویج و تعمیق فرهنگ کتابخوانی» و «ارتقاء آگاهی عمومی جامعه از طریق همگانی­سازی و عمومی­سازی دانش»،به عنوان یکی از متولیان فرهنگی و مراکز مهم و زیرساختی تحول و پیشرفت محسوب میشود که مطابق با «سند چشم انداز 20 ساله» کشور، جامعه ایرانی را با اتکا بر تولید دانش بومی و ارتقاء سطح فرهنگ عمومی در مسیر پیشرفت و تعالی راهبری میکند.پیشرفتی که لازمه آن داشتن جامعه‌ای متفکر است که بتواند الگویی بومی در جهت تقویت مولفه‌های ایرانی ـ اسلامی ارائه دهد و این امر تنها با بسترسازی مناسب برای ترویج فرهنگ کتابخوانی و ارتقای مطالعه مفید محقق می‌شود.

 

طبق ماده 6 قانون اداره و نحوه اداره کتابخانه های عمومی کشور مصوب 17 اسفندماه 1382 و تایید شورای نگهبان در تاریخ 25 اسفند 1382، شهرداري­ها مكلفند همه ساله حداقل نيم درصد (5/0%) از درآمدهاي خود را به منظور اداره امور كتابخانه­ها در اختيار انجمن­هاي كتابخانه­هاي عمومي شهر مربوطه قرار دهند.

که متاسفانه اکثر شهرداری ها به این قانون تمکین ننموده و گفتنی است مجلس شورای اسلامی در تاریخ 11 آذرماه 1393 یک تبصره به‌شرح ذیل به ماده(6) قانون تأسیس و نحوه اداره کتابخانه‌های عمومی کشور مصوب 17/12/1382 مجلس شورای اسلامی الحاق نمود:

تبصره- در صورت امتناع هر یک از شهرداریها از تأدیه نیم درصد (5/0%) مذکور، وزارت امور اقتصادی و دارایی (خزانه‌داری کل کشور) مکلف است بر اساس فهرست اعلامی از طرف دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، مبالغ مربوطه را از سر جمع اعتبارات مربوط به درآمد شهرداریها (سازمان شهرداری‌ها و دهیاریهای کشور) و یا درآمد موضوع مواد(38) و (39) قانون مالیات بر ارزش افزوده از سهم همان شهر کسر و نسبت به پرداخت آن در وجه کتابخانه های عمومی همان شهر اقدام نماید.

 ماده 6 قانون تأسیس و نحوه اداره کتابخانه‌های عمومی کشور آمده است شهرداری ها مکلفند همه ساله حداقل نیم درصد از درآمدهای خود را به منظور اداره امور کتابخانه ها در اختیار انجمن های کتابخانه های عمومی شهر مربوطه قرار دهند.

 

کتابخانه های عمومی از 17 اسفند 1382 تا کنون به صورت یک ارگان فرهنگی با تمام توان خود به این راه فرهنگی ادامه میدهد تا بتواند انشالله با تلاش کتابداران ساعی و خستگی ناپذیر به اهداف والای این نهاد (به قول مقام معظم رهبری) تمام فرهنگی برسند.کتابدارانی که با کمترین توقع و انتظار ،تمام توان خود را بکار می گیرند تا بتوانند مشاوری امین برای مخاطبین و مراجعین کتابخانه باشند.

امیدواریم شهرداری ها با تمام توجهی که به سایر امور شهری از جمله عمرانی و موارد قابل مشاهده عینی دارند،به امر مهم کتابخوانی نیز توجه ویژه داشته باشند.

 

13 اسفند 1393- علی دهقان-مسوول کتابخانه عمومی امام محمدباقر(ع)آبپخش