close
دانلود آهنگ جدید
زهرا بهشتی پور بومیت با گرایش معماری پایدار
<<



زهرا بهشتی پور بومیت با گرایش معماری پایدار

اندیشمندان و صاحبنظران در طول اعصار و دیدگاه های مختاف به تعریف معماری بومی و مفهوم کاربردی آن پرداخته و به بیان ویژگی های این گونه معماری می پرداختند .

چکیده:

 

اندیشمندان و صاحبنظران در طول اعصار و دیدگاه های مختاف به تعریف معماری بومی و مفهوم کاربردی آن پرداخته و به بیان ویژگی های این گونه معماری می پرداختند .

به طور کلی معماری بومی معماری بر گرفته از ویژگی های محیطی در جهت رفع نیاز های انسانی در محیط است .

مفهوم پایداری نیز به معنای زندگی در میان منابع طبیعت است .ریشه شناسی این دو مفهوم مشابه از زمانی اهمییت یافت که مفهوم محلی بودن و بومیت در پایداری مطرح گردید

واینک از تجربیات معماری و شهرسازی بومی میتوان در پایداری دنیای امروزه  بدون وابستگی به پیشرفت های فناوری مدرن در رفع نیازهای بشر استفاده نمود

روش تحقیق

 بدیهی است هر پژوهش علمی نیاز به یک روش تحقیق متناسب با موضوع خود دارد. از اصول راهبردی یک پژوهش , انتخاب روش تحقیق مناسب و تداوم و پیوستگی آن در تمام فرآیند و مسیر پروژه است. روش مواجهه با مسئله پژوهش در ارتباط تنگاتنگ و دو سویه با ساختار و ماهیت تحقیق است. در همین راستا روش تحقیق در این پژوهش , مطالعه توصیفی تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و اسناد و مدارک موجود میباشد , که با کاوش در پژوهش های صورت گرفته از تحقیق کتابخانه ای اعم از کتاب , رساله و مقالات استفاده شده است و در نهایت مطالب به دست آمده را تحلیل و تکمیل نموده و به جمع بندی نهایی رسانده شده است.

بیان مساله

معماری بومی چیست؟ و رابطه آن با معماری پایدار در چه سطحی است؟

مقدمه

امروزه خصوصیات معماری بومی در بین محققان بسیار حایذ اهمیت است

این در حالی است که اصول پایداری نیز هم راستا با بوم گرایی و در برنامه ریزی و طراحی پایدار ساختمان ها و محیط زیست مطرح گردیده است .

اگر بخواهیم این ۲ را با یکدیگر مقایسه کنیم متوجه تغییرات بسیار زیادی درون آن ها میشویم که خودشان از عدم تجانس آن ها دارد .مسلما معماری بومی در زمان و مکان خودش پایدار بوده و تقلید حرف از آن امری بیهوده است .

مثلا اگر از نظر وزن و چگالی آن ها را مورد مقایسه قرار دهیم پی میبریم که چگالی مصالح بومی بالاست و در دنیای امروز که سعی بر سبک سازی ساختمان دارد نمیتوان از این مصالح ها استفاده کرد اما از کلیات اصول معماری و شهرسازی بومی میتوان استفاده کرد و در معماری امروز از آن ها استفاده کرد.

در نهایت توجه به معماری بومی و شناساندن اصول نهان معماری پایدار در آن یکی از راهکارهای مفید در جهت شناساندن معماری پایدار میباشد چرا که توجه ی دوباره را به معماری بومی معطوف خواهد نمود(۱)

واژه شناسی

معماری بومی شاخه ایی از معماری بر پایه ی نیازهای منطقه ایی و مصالح ساختمانی است که بازتاب سنت های منطقه ایی است .

معماری بومی در طول زمان بر اساس پیشینه ی محیطی _فرهنگی و تاریخی که در آن وجود داشته تکامل یافته است.

معماری بومی را میتوان متقابل معماری رسمی (که با عناصرسبکی طراحی که به صورت غیر اتفاقی برای اهداف زییبایی شناسی کنار هم قرار گرفته که فراتر از نیازهای ضروری ساختمان هستند)اصطلاح معماری بومی نباید با آنچه معماری سنتی گفته میشود اشتباه شود.هر چند پیوندهایی میان این ۲ وجود دارد

معماری سنتی میتواند شامل ساختمان هایی یل عناصر و طراحی رسمی معابد و قصر ها شود

ریشه شناسی کلمه

 به معنای (خانگی –بومی-طبیعی است )(۶)Vernaculus واژه لاتین

برای اولین بار در سال ۱۳۸۱ در انگلستان استفاده شد و بعدا متناوبا دنبال شد و ر سال ۱۱۹۱ میلادی کاربرد وسیع تری یافت .

معماری (خودجوش)به ابداع جوزپه پاگوتا اولین نامی برای این پدیده ی معماری بود .او در تحلیلی از این واژه چنین مینویسد منظور از خودجوش معنی تصادفی بودن آن نیست.بلکه طبیعی بودن آن است.

معماری بومی یعنی مجموعه واحد های معماری_شهری که در سرزمین گردهم آمد.و با هماهنگی هایی که در زمینه شکل /حجم گذاری یا کاربردی/رنگ آمیزی و آهنگ سطوح پر و خالی و همچنین در زمینه ی مصالح ونظام های ساختمانی در آن پدیدار است.این هماهنگی مبتنی به ظابطه ها و رسوم و سلیقه های زاده از فرهنگ محیطی است.معماری را نیز میتوان متکی به تبلور این فعل و انفعالات بر پایه های معماری بومی برای پاسخگویی بر نیازهای مکانی دانست که با انتخاب و استفاده از مقررات هر سرزمین پدید آمده است(۱)

ویژگی های معماری بومی

معماری بومی قبل از پیدایش تکنولوژی و مصالح جدید ساختمانی در تمام نقاط کشور به کار می رفت که در طی سالیان دراز و قرن ها ی متمادی مصالح و شیوه ی فنی خود را داشت.این نوع ساخت و ساز بومی بیار بجا مینمود و به موقع و کاملا ارزنده و منطقی و گاه تندیسی شکوهمند بود.  و هنوز هم به عنوان یک معمار شریف و هم برخوردار از مقیاس انسانی دارای همان ارزش و اعتبار است.

تحلیل معماری ایرانی نشان میدهد که به رغم کثرت و تنوع و پیچیدگی بناها اصول و مفاهیم و الگوهایی در طول زمان به گونه هایی مختلف در این معماری به کارگرفته شده اند .افزون بر آن این نتیجه بدست آمده که تکامل معماری ایران بیشتر بر تعالی اصول و مفاهیم و الگوهای جدید در جریان نوعی فعالیت هوشمندانه و ماهرانه معماری استوار بوده است.با پذیرش این امر میتوان در معماری امروزه ایران نیز به همان اصول و مفاهیم و الگوها پرداخت و آن ها در جریان یک فعالیت خلاق تکامل بخشید و به پیش برد(۱).

به گفته ی دکتر منصور فلامکی ۳ دیدگاه جداشدنی را برای درک شناخت تجربی مورد بررسی قرارداده ایجاد بنا فارغ از تاثیرپذیری های مستقیم و مفصل از محیط توجه به محیط فرهنگی جامع یا فراگیری محیط اطراف معمار و توجه معممار به مجموعه روابط اقتصادی –اداری-تولیدی محیط(۲)

معماران بومی با توجه به اینکه هر سنتی به شرایط اجتمایی و اقتصادی خود وابسته است از اولین مورد در سازمان دهی راه حل های دفع نیازهای هر خطر بهره برده اند.

آن ها از میان جوامعی بر میخیزند که اصول را رعایت میکنند.و دارای معماری خود ساخته ایی هستند مثلا از طریق مشخص کردن خصوصیات نقاط مختلف هر سایت و هم چنین هم راستا کردن مصالح بکاررفته در بنا با شرایط بهینه برای کاربران تا ساختمان بومی در هر گوشه از دنیا پاسخی به مشکلاتی نظیر مشکلات سازه باشد.این پروسه و جریان معماری از نسلی به نسل دیگر انتقال یافت(۱)

اصول معماری بومی ایران

معماری سنتی جهان منبع غنی است که پتانسیل قابل توجهی برای کمک به فهم طراحی و ساخت پایدار دارد

ساختمان های بومی از مصالح محلی در دسترس کاربرد محلی منابع انرژی تجدیدپذیر ساخنه شده اند(۳).

اصول طراحی و معماری بومی هم به ساختمان های مجزا و هم به طرح های شهری و روستایی در استفاده از منابع محلی در گرمایش /تهویه و روشنایی ساختمان هایی بومی با توجه به نیازهای اقلیمی و محلی جهتگیری گذرها و راه های شهری /نحوه قرارگیری ساختمان ها در کنار یکدیگر /جهتگیری ساختمان /موقعیت پلان در زمین/موقعیت پنجره ها/درها و ...(۳)(۴)(۵) با توجه به ملاحظات اقلیمی و انرژی/بهره گیری از مصالح بومی از منابع محلی ساختمان های بومی دارای درصد بالای مصالح است.که مفهوم فرهنگی فرا زمانی را به موازات عملکرد بنا داراست۰(۱)

معماری پایدار

از نظر نظریه پردازان بهبود کیفیت معماری در طراحی پایدار در راستای نیل به یک هدف صورت میگیرد و آن هم آسایش است. نکته مهمی که در این  نوع معماری مورد توجه قرار میگیرد , آن است که تمامی عوامل دخیل در آسایش , مرتبط با هم و به صورت یک سیستم واحد در نظر گرفته شود. به طور کلی به زعم این نظریه پردازان طراحی پایدار نشان دهنده نوعی نگرش بر معماری است که بر چند نکته اساسی اشاره دارد : ۱. کیفیت _ ۲. توجه به آینده _ ۳. توجه به محیط .لذا به اعتقاد آنها طراحی پایدار یک سبک فرمال نیست و بر گرفته از شرایط زود گذر و هیجانات آنی نیست , بلکه در بطن خود واجد مفاهیم عمیقی استکه پیوند دهنده انسان , طبیعت و معماری است.(۷) 

در راستای مطالبی که مطرح گردید میتوان در جهت طراحی برای یک معماری پایدار , اشاراتی عینی و قابل لمس تر به صورت زیر عنوان نمود :

توجه به کلیه مطالب و ساختارهایی که در آن سعی در جهت طراحی معماری پایدار مطرح و پیشنهاد گردیده است.

مسکن + آفتاب و فضای سبز

دیوارهای سالم جهت مسکن سالم

شناخت مفهوم ساختمان مریض

سقف ها با قابلیت تهویه طبیعی

جمع آوری و استفاده از آب های باران

بهبود سرویس های بهداشتی و سیستم های تاسیساتی

بهبود سیستم های گرما و سرماساز

عایق کردن ساختمان با بوجود آوردن بدنه و سقف ها با لایهای مجوف هوا

طراحی و ساخت صحیح درب و پنجره به عنوان رابط داخل و خارج ساختمان

نحوه ی نور گیری صحیح فضاهای زندگی با کمترین ضایعات مانده از سوخت

حداکثر استفاده از منابع انرژی طبیعی ( خورشیدی , تحرک باد و ...)

سیستم های گرما زای خورشیدی

جایگزینی صحیح  وسایل خنک کننده و...

در خاتمه باید گفت که اصولا پیشرفت پایدار است , که میبایستی مورد توجه همگان قرار گیرد

 

ابعاد معماری پایدار

 

ابعاد معماری پایدار را می توان در چارچوب مسائل زیر بیان کرد:

صرفه جویی در مصرف انرژی و استفاده از منابع تجدبد پذیر و پاک

صرفه جویی در منابع و مصالح دست اول و تجدید ناپذیر، بازیافت و استفاده مجدد

محترم شمردن بستر طرح

استفاده مناسب از شرایط اقلیمی در هر محل و منطقه

استفاده ازمصالح بومی

اصول معماری پایدار

برخی بناها دارای ویژگی ها و خصوصیاتی هستند که آنها را در زمره بناهای پایدار قرار می دهد. اصولی که باید رعایت شود تا یک بنا به عنوان یک معماری پایدار طبقه بندی شود، عبارت است از:

اصل اول، حفظ انرژی: بنا باید طوری ساخته شود که نیاز ساختمان به سوختهای فسیلی را به حداقل برساند.

اصل دوم، هماهنگی با اقلیم: بناها باید طوری طراحی شوند که با اقلیم و منابع انرژی موجود در محل احداث هماهنگی داشته و کار کند.

اصل سوم، کاهش استفاده از منابع جدید مصالح: ساختمان ها بایستی به گونه ای طراحی شوند که میزان استفاده از منابع جدید را تا حد ممکن کاهش داده و در پایان عمر مفید خود برای ساختن بنای جدید، خود به عنوان منبع جدید به کار روند.

اصل چهارم، برآوردن نیازهای ساکنان: در معماری پایدار برآورده شدن نیازهای روحی و جسمی ساکنان از اهمیت خاصی بر خوردار است.

اصل پنجم، هماهنگی با سایت: بنا باید با ملایمت در زمین سایت خود قرار گیرد و با محیط اطراف سنخیت داشته باشد.

اصل ششم، کل گرایی: تمام اصول معماری پایدار باید در یک پروسه کامل که منجر به ساخته شدن محیط زیست سالم می شود، تجسم یابد؟

 

نتیجه گیری

ضرورت ۲گانه اقلیم و خالی شدن منابع سوخت فسیلی در طراحی مبتکرانه تر از نظر بوم شناختی مسولیت بزرگی را به دوش معماران و مهندسان قرار می دهد.

این در حالی است که آموختن از طبیعت ملزم به استفاده از اصول بوم شناختی به روش های مختلف است

آموختن از طبیعت به درک متقابل شرایط منابع انرژی آب/مصالح/زباله و ... کمک میکند در استفاده از مدل های طبیعی و فرم دهی نیز شاهد دوام و پایداری ساختارهای اکولوژیکی بوده ایم .تقلید از اشکال/ترکیبات/پیکره بندی و مصالح طبیعت در کارهای بیشتر معماران چون فاستر/پیانو/کالاتراوا...دیده می شود.

این نمونه طراحی ها چون برج سوئیسی خیاری شکل نورمن فاستر در کنش متقابل با طبیعت و سازگار با آن طراحی شده اند. آشکارا ساختن طبیعت از شیوه های دیگر طراحی است.که ساختمان ها را مستقیما با طبیعت درگیر می سازد.طبیعت نیز به عنوان منبع لذت بخش دیداری و شنیداری و لمسی در ساختمان با هدف کارکردی و هدف معنوی در ساختمان و در مقابل با آن قرار میگیرد.

منابع:

 ۱. شناخت اصول پایداری در معماری و شهرسازی بومی/نگار کرکیان(۱)

۲. فلامکی.محمد منصور و آلپاگونولو.(معماری بومی)تهران نشریه ی موسسه علمی فرهنگی فضا/چاپ دوم/۱۳۸۴

۳. ادوارد برایان(رهنمون هایی به سوی معماری پایدار)ترجمه شهروز تهرانی .نشرمهرازان/ویرایش دوم/۱۳۸۹

۴. ارمغان.مریم وگرجی مهلبانی.یوسف/ارزش های معماری بومی ایرانی در رابطه با رویکرد معماری پایدار/فصلنامه مسکن و محیط روستا/شماره ۱۲۶/۱۳۸۸

۵. طاه باز.منصوره و جلیلیان شهربانو/اصول طراحی معماری همساز با اقلیم در ایران با رویکرد به معماری مساجد/تران/نشر دانشگاه شهید بهشتی ۱۳۸۷

۶. ویکی پدیا

۷.  ملت پرست، محمد، «معماری پایدار در شهرهای کویری ایران»، نشریه آرمانشهر، شماره ۳، ۱۳۸۸.

۸.  . قیاسوند، جواد، «معماری محیط زیست، توسعه پایدار»، نشریه راه و ساختمان، شماره ۴۵، ۱۳۸۶.

تاریخ : جمعه 27 آذر 1394 زمان : 11:17

<


ارسال نظر
نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی

پایگاه خبری تحلیلی آفتاب آبپخش